رویکرد وجدان‌محور در زمینۀ مسئولیت کیفری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه قم

2 حقوقدانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه قم

چکیده

طلیعۀ حقوق جزای نوین به عنوان یک حقوق انسان‌مدار با ورود و جذب اصطلاح مسئولیت کیفری، اولین گام برای توجه به شخصیت مجرم بوده است. با وجود اهمیت بنیادین موضوع مسئولیت کیفری در قلمرو سیاست کیفری، رهاورد انسان‌شناسی دینی، جذب و تلفیق مسئولیت وجدانی در همۀ فرایندهای حقوق کیفری اعمّ از جرم‌انگاری، مسئولیت کیفری و اجرای مجازات‌هاست.
به نظر می‌رسد استفادۀ حداکثری از ظرفیت سیاست کیفری، با مبانی انسان‌شناسی دینی که مقتضی کرامت انسانی و لزوم شکوفایی استعداد مهم و حیاتی نظارت بر خویشتن (توسط نیرویی به نام وجدان) بدون عوامل بیرونی است، تعارض جدی دارد. این نوشتار با تعریف و توصیف وجدان و بیان اهمیت، کارکردها و لوازم شکوفایی مسئولیت وجدانی، لزوم تلفیق مسئولیت کیفری با مسئولیت وجدانی را با تأکید بر عناصری از نظام عقیدتی و اخلاقی اسلام اثبات نموده است.

کلیدواژه‌ها