جرایم علیه امنیت در پرتو اصل کیفیت‌مندی قوانین

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

اصل کیفیت‌مندی قوانین یکی از الزامات اصل قانونی بودن جرم و مجازات است که امروزه با توجه به فنی شدن قوانین کیفری و امکان تفسیرهای نادرست و شخصی از قوانین، اهمیتی بیشتر از اصل قانونی بودن پیدا کرده است، تا جایی که کشورهای دارای حقوق مترقی، این اصل را وارد قوانین خود نموده و حتی برخی مراجع رسیدگی‌کننده فراملی قوانین مبهم را فاقد ارزش و غیرقابل استناد دانسته­اند. در تحقیق پیش­رو، این موضوع مهم با روش توصیفی – تحلیلی بررسی شده است. اهمیت این اصل در جرایم علیه امنیت به‌ویژه در کشوری مانند ایران که رفتارهای متعددی را تحت عنوان جرایم امنیتی پیش‌بینی کرده و همچنین مراجع خاصی را جهت رسیدگی به این جرایم اختصاص داده است، بیشتر خود را نشان می­دهد، زیرا کیفیت نداشتن قوانین مربوطه و ابهام در آنها و لزوم تفسیرهای شخصی که لزوماً منطبق با اصول و قواعد تفسیر نیستند، زمینه را برای نقض حقوق و آزادی‌های فردی فراهم می­کند. در نهایت این نتیجه حاصل شد که در بسیاری از جرایم علیه امنیت در نظام حقوقی ایران از عبارات مبهم و دوپهلو همچون متخاصم، تبلیغ علیه نظام، بر هم زدن امنیت کشور، اماکن ممنوعه، اساس نظام، اخلال گسترده، تبانی علیع امنیت ملی و موارد مشابه در مصادیق جرایم استفاده شده است که تهدیدی جدی برای نقض اصل کیفیت‌مندی قوانین کیفری است. بر این اساس پیشنهاد شده است اصل کیفیت­مندی قوانین کیفری به مانند اصل قانونی بودن جرم و مجازات در قوانین ماهوی پیش‌بینی گردد که می­تواند امیدی برای اصلاح قوانین و حذف عبارات مبهم از قوانین کیفری شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Crimes against security in light of the principle of quality of laws

نویسندگان [English]

  • Afshin Abdollahi 1
  • Azar Rezagholi 2
1 Associate Professor, law, Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
2 PhD student in Criminal Law and Criminology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The principle of quality of laws is one of the requirements of the principle of legality of crime and punishment, which today, due to the technicalization of criminal laws and the possibility of incorrect and personal interpretations of laws, has become more important than the principle of legality to the extent that countries with progressive laws have incorporated this principle into their laws, and some transnational investigating authorities have considered ambiguous laws to be worthless and unenforceable. The importance of this principle is most evident in crimes against security, which has foreseen numerous behaviors as security crimes and has also designated specific authorities to handle these crime, because the lack of quality of the relevant laws, and the need for personal interpretations that do not necessarily comply with the principles and rules of interpretation, provide the basis for violations of individual rights and freedoms. On this basis. this important issue has been examined using an interpretative-analytical method and finally, it was concluded that in many crimes against security in the Iranian legal system, ambiguous and ambiguous terms have been used in the examples of crimes, which is a serious threat to violating the principle of quality of criminal laws.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The principle of quality of laws
  • crimes againstsecurity
  • interpretation of laws
  • elements of crime

مراجع

  1. آقابابایی، حسین. (1389ش). قلمرو امنیت درحقوق کیفری، ناشر سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران.
  2. شیرزادپرگو، ایمان و آقابابایی، حسین. (1403ش). «سیاست جنایی تقنینی و قضایی ایران پیرامون نهادهای ارفاقی در جرائم غیرخشونت­آمیز علیه امنیت دولت»، مجله آموزه­های حقوق کیفری، 21 (27)،7 ـ34. https://doi.org  30513/CLD.2024.6362.2034
  3. الهام، غلامحسین. (1373ش). «بررسی جرم محاربه و افسادفی الارض درفقه و قوانین موضوعه»، مجله حقوقی دادگستری، 10، 35ـ66.
  4. امیدی،جلیل. (1376ش). «تفسیر قانون در حقوق انگلستان»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 38، 85ـ125.
  5. امیدی، جلیل. (1399ش). «مسئولیت دیوان عالی کشور در نظام‌مندسازی تفسیر قوانین کیفری»،مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، 50(1)، 1ـ24. https://doi.org/22059/jqclcs.2020.286593.1455.
  6. امیدی، جلیل. (1403). «بیان تمثیلی قوانین کیفری و شاخص‌های کیفیت قانون؛ چالش و رهیافت تفسیری»، مجله مطالعات حقوق کیفری و جرم­شناسی، 1 (54)، 60 – 40. https://doi.org/10.22059/jqclcs.2024.384751.1952
  7. انصاری، باقر. (1385ش). «ابهام حقوقی و تاثیر آن بر تصمیم­گیری های قضایی»،فصلنامه تحقیقات حقوقی، 9(43) ،283-335.
  8. برهانی، محسن. (1394ش). «افساد فی الارض؛ ابهام مفهومی، مفاسد عملی (تحلیل حقوقی ماده 286 قانون مجازات اسلامی)»، مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، 2(2). 19ـ 44. https://doi.org/10.22059/JQCLCS-201511-1068.
  9. بشیریه، تهمورث. (1389ش). «حوالة کیفری (بررسی کیفر جرم موضوع مادة 516 قانون مجازات اسلامی)»، آموزه­های حقوق کیفری، 13، 1ـ13.
  10. پورمحمدی، محسن، و حسینی، سید حسین، و شایگان‌فرد، مجید . (1402ش). «ابهام در جرم‌انگاری بغی»، مجلس و راهبرد، 30 (114)، 163ـ 193. https://doi.org/22034/mr.2022.5030.4839.
  11. جعفری، مجتبی. (1401ش). جامعه‌شناسی حقوق کیفری (رویکرد انتقادی به حقوق کیفری)، چاپ اول، نشر: میزان، تهران.
  12. جعفری، محمدجواد، و قاسمی، مسعود، و ترابی، مینا. (1398ش). «بررسی موارد نقض اصول حقوق کیفریدر جرم­انگاری بغی و افسادفی الارض»، مجله فقه و تاریخ تمدن، 5(2)، 15ـ24.
  13. خاقانی اصفهانی، مهدی. (1395ش). «محکومیت به اتهام همکاری با دول خارجی متخاصم»، دوفصلنامه رویه قضایی، 1(1)، 35ـ 43.
  14. دانش­پژوه، مصطفی. (1391ش). قلمرو اجرا و تفسیر قواعد حقوقی، چاپ اول، انتشارات جنگل، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران.
  15. دریجانی، میترا، و دلیر، حمید، و احمدی موسوی، سیدمهدی. (1399ش). «آسیب­‌شناسی اصل شفافیت در قلمرو قانون­گذاری کیفری ایران و ارتباط آن با حکمرانی خوب»، فصلنامه جامعه­شناسی سیاسی ایران، 1(9)، 174ـ209. https://doi.org/30510/psi.2020.113612
  16. دلماس ـ مارتی، می ری. (1402ش). نظام­های بزرگ سیاست جنایی. ترجمه علی حسین نجفی ابرندآبادی، تهران: نشر میزان.
  17. رحیمی­نژاد، اسمعیل. (1376ش). «روش تفسیر در قوانین کیفری»، مجله­نامه مفید، 12، 35ـ50.
  18. ساداتی، سیدمحمد مهدی. (1395ش). «شرایط اعمال قادعده درء در فقه امامیه و قانون مجازات اسلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 8(14)، 113ـ 146. https://doi.org/22075/feqh.2017.1950
  19. سیدمرتضی. (1348ش). الذریعه الی اصول الشریعه، با تصحیح دکتر گرجی، دانشگاه تهران.
  20. الشریف، محمدمهدی، و آرایی، حمید. (1394ش). «پلورالیسم استدلال حقوقی در پرتو تفسیرهای متعارض»، دوفصلنامه علمی حقوق تطبیقی، 4(1)، 3ـ 26. https://doi.org/10.22096/law.2017.27917
  21. عبداللهی، افشین. (1400ش). «حوالۀ کیفری به مجازات حدی در تعزیرا ت با تأکید بر انجام اعمالی به قصد براندازی نظام»، مجله حقوقی دادگستری، 85(115)، 131ـ156.
  22. https://doi.org/22106/jlj.2021.134854.3606
  23. عظیم­زاده، شادی. (1403ش). حقوق جزای اختصاصی، جلد دوم، چاپ بیست وپنجم، نشر دوراندیشان، تهران.
  24. عقیق، سیدروح­الله. (1403ش). «واکاوی ضرورت‌های بازنگری بزه جاسوسی در نظام کیفری ایران»، فصلنامه پژوهش­های حقوق تطبیقی، 1 (28)، 29 – 1.
  25. غلامی، میثم، جوان­‌جعفری بجنوردی، عبدالرضا و ساداتی، سیدمحمدجواد. (1402ش). «حقوق کیفری ایران در سنجۀ نظریه عقلانیت ماکس وِبِر»، مجله پژوهش­های حقوق جزا و جرم‌شناسی، 27، 19 – 1. https://doi.org/10.22034/jclc.2023.409021.1890
  26. غیاثوند، سعید، و میرخلیلی، سید محمود. (1396ش). «تحلیل حقوقی تبانی علیه امنیت در ایران»، فصلنامه علوم اجتماعی، 11، 133ـ148.
  27. فریدمن، لورنس.(1378ش). «مفهوم امنیت» در گزیده مقالات سیاسی ـ امنیتی، جلد دوم، ترجمه: نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران.
  28. فلاحی، احمد. (1393ش). اصل ضرورت در جرم­انگاری، نشر دادگستر، تهران
  29. لکی، زینب. (1400ش). تنزل اصل قانونمندی در پرتو ارجاع کیفری، انتشارات مجد، تهران.
  30. محقق داماد، سیدمصطفی. (1402ش). قواعد فقه4، بخش جزایی، ویرایش چهارم، مرکز نشر علوم اسلامی، تهران.
  31. مرادی، امیر. (1402ش). «بررسی تطبیقی کیفی بودنِ مقررات کیفری، با نگاهی به حقوق ایران و دانش‌های اخلاق، ادبیات و زبان شناسی»، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق و قانون، 6 (21)، 186 – 139.
  32. موذن­زادگان، حسنعلی، و رهدارپور، حامد. (1397ش). «اصل شفافیت قانون جایگاه آن در رویه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر و حقوق کیفری ایران»، فصلنامه دیدگاه­های حقوقی قضایی، 81، 193ـ220.
  33. میرخلیلی، سیدمحمود و نیک‌­منش، علیرضا، و دارابی، شهرداد. (1401ش). «عناوین مجرمانه فراگیر و چالش­های حقوقی و جرم­شناختی آن در سیاست کیفری ایران»، مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 13 (26)، 237ـ 268. https://doi.org/22034/law.2021.44700.2843.
  34. میرسعیدی، منصور (۱۳۸۶ش). «مسئولیت کیفری» جلد اول، چاپ دوم، نشر میزان.
  35. میرمحمدصادقی، حسین، و رحمتی، علی (1394). «مصادیق عدول از اصول کلی حقوق کیفری در جرایم علیه  امنیت»، فصلنامه علمی راهبرد، 3(24)، 5ـ32.  https://doi.org/1001.1.10283102.1394.24.3.1.8
  36. میرمحمدصادقی، حسین (1404ش). «حقوق جزای اختصاصی (2): جرایم علیه مصالح عمومی کشور»، تهران، نشر میزان، چاپ چهل و ششم.
  37. نجفی ابرندآبادی، علی حسین، (1387ش). «خلاصه مباحث جرم­شناسی»، به کوشش مجتبی جعفری، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، دسترس پذیر در: ir .
  38. نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (1391ش). «درباره امنیت­‌شناسی؛ (از حق بر امنیت تا حق بر تأمین)»، دیباچه در کتاب مدیریت انسان­مدار ریسک جرم از سودابه رضوانی، چاپ اول، تهران، نشر میزان.
  39. نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (1391ش). «درآمدی بر پژوهش در نظام عدالت کیفری؛ فرصت­ها و چالش­ها»، مجموعه مقالات در بایسته­های پژوهش در نظام عدالت کیفری، چاپ اول، تهران، نشر میزان.
  40. نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (1391ش). تقریرات درس جرم­شناسی، ویرایش ششم، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، دسترس پذیر در: ir.
  41. نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (1395ش). «آیین دادرسی کیفری: جدال قدرت – امنیت و حقوق- آزادی­های فردی» در آیین دادرسی کیفری: بنیان­ها، چالش­ها و راهکارها از جمعی از مؤلفان، چاپ اول، تهران، معاونت فرهنگی، اجتماعی و دانشجویی دانشگاه شهید بهشتی.
  42. نظام­المکی، جعفر. (1403ش). «تحلیل و آسیب‌‌شناسی ماده‌‌ی 286 قانون مجازات اسلامی و راهکارهای تفسیری و اصلاحی آن»، فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، 12 (46)، 38 – 5. https://doi.org/10.22054/jclr.2024.73464.2577
  43. وکیلیان، حسن و مرکزمالمیری، احمد. (1395ش). «مقدمه­ای بر فلسفه قانونگذاری؛ در تکاپوی ارتقای کیفیت قوانین»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، 18 (51)، 54- 29. https://doi.org/10.22054/qjpl.2016.5417
  44. Addink, Henk.(2019). Good Governance Concept and Context, Oxford University Press, ISBN 978– 0– 19– 884115– 9.
  45. Ashworth, Andrew. (2000). Sentencing and criminal justice, London, Published by butterworts. https://doi.org/10.1017/CBO9781139051965
  46. Damiano, Canale, (2009), The Many Faces of the Codification of Law in Modern Continental Europe, Published in: Springer: Dordrech.
  47. Gradinaru, Daniel. (2018). The Principle of Legality, RAIS Conference Proceedings, November 19-20, 289ـ
  48. Hartoyo, and Soekorini, Noenik, and Handayati, Nur. (2023). Application of the Principle of Legality in the Criminal Justice System: Ensuring Justice and Protection of Human Rights, International Journal of Futures Studies Vol. 6 No. 2, 254ـ https://doi.org/10.54783/endlessjournal.v6i2.174
  49. Mihai Constantinescu, Radu Mareş (1999), Principle of non-retroactivity of the law in case of decisions of the Constitutional Court, in the Magazine Dreptul no.11
آموزه‌های حقوق کیفری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 12 دی 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار