نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• سید حسین حسینی

دانشیار، گروه حقوق جزا وجرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق وعلوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

چکیده

سیاست جنایی به‌طور سنتی کمتر به روابط سیستمی میان نهادها و کنشگران توجه کرده است. این مقاله با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل شبکه‌ای و اتکا به چارچوب مفهومی شادروان استاد می رِی دلماس- مارتی است، شبکه کیفری را به‌مثابه ساختاری سیستمی و رابطه‌محور بررسی می‌کند که کیفیت کارکرد آن تابع نحوه سازمان‌دهی روابط، جریان داده‌ها و توزیع قدرت درون شبکه است. مسئلۀ  پژوهش آن است که شبکه کیفری بر اساس چه سازوکارهایی به‌صورت باز، بسته یا بازِ نسبی عمل می‌کند و نقش عوامل مداخله‌گر در این وضعیت چیست. پژوهش با روش تحلیلی– توصیفی و با تکیه بر تحلیل مفهومی و نهادی نشان می‌دهد که باز یا بسته‌ بودن شبکه کیفری پدیده‌ای طیفی و وابسته به نوع عامل، مرحله فرایند و نوع بزه است و نمی‌توان آن را به دوگانۀ مطلق فروکاست. بررسی جایگاه متهم، بزه‌دیده و جامعه مدنی نشان می‌دهد میزان مشارکت یا محدودسازی هر یک، بر نفوذپذیری شبکه، جهت‌گیری جریان‌ها و تمرکز یا توزیع قدرت در تصمیم‌گیری اثر می‌گذارد. در نتیجه، باز بودن شبکه کیفری همسو با مدل دولت- جامعه مردم سالار، و شبکه بسته با مدل اقتداگرا نزدیک است. بر این اساس، تحلیل شبکه‌ای به‌عنوان ابزاری کارآمد برای فهم و ارزیابی سیاست جنایی معرفی می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• شبکه کیفری
• سیاست جنایی
• تحلیل شبکه‌ای
• تفکر سیستمی
• بازبودن و بسته‌بودن شبکه
• کنشگران کیفری

موضوعات

• حقوق جزا

عنوان مقاله [English]

Open or Closed Criminal Network in Criminal Policy (Conceptual Model)

نویسنده [English]

• Seyed Hossein Hosseini

Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

چکیده [English]

Criminal policy has traditionally paid limited attention to systemic relationships among institutions and actors. Using a network analysis approach grounded in Delmas-Marty’s conceptual framework, this article examines the criminal justice network as a systemic, relationship-oriented structure whose functioning depends on the organization of relationships, data flows, and power distribution. The central question concerns the mechanisms through which the criminal network operates as open, closed, or relatively open, and the role of intervening factors in shaping these forms. Using an analytical-descriptive method based on conceptual and institutional analysis, the study demonstrates that openness and closure constitute a spectral phenomenon that varies according to the type of actor, the stage of the criminal process, and the nature of the crime, and therefore cannot be reduced to a rigid binary. Examining the positions of the accused, the victim, and civil society reveals that the degree of participation or restriction of each directly affects network permeability, interaction flows, and the concentration or distribution of decision-making power. Accordingly, an open criminal network corresponds to the democratic state–society model, while a closed network aligns with a closed governance model. Network analysis is therefore presented as an effective tool for understanding and evaluating criminal policy.

کلیدواژه‌ها [English]

• Criminal Network
• Criminal Policy
• Network Analysis
• Systems Thinking
• Network Openness/Closure
• Criminal Actors