نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• محبوبه امینی

استادیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق، علوم سیاسی و تاریخ، دانشگاه یزد. یزد. ایران

چکیده

جرم وضعیتی یا جرم خاص کودک و نوجوان رفتاری است که مطابق معیار متوسط جهانی انجام آن توسط بزرگسال قانونی است و مهم­ترین مصادیق آن شامل مدرسه و منزل­گریزی، نقض مقررات منع آمد و رفت، اصلاح­ناپذیری و استعمال مشروب و دخانیات است لیکن گسترة آن­ با شرایط سیاسی و اجتماعی جوامع تنیده­است. این پژوهش به روش تطبیقی با بررسی نمونه­هایی از دو رویکرد  قدیمی رفاه و مداخله عدالت کیفری یعنی نظام­های عدالت نوجوانان امریکا و انگلستان وهمچنین تحلیل ق.م.ا 92، قانون حمایت از اطفال و نوجوانان 99 و مقررات پراکندة رفاهی و رویة قضایی در ایران به ماهیت این کژرفتاری­ها والگوهای پاسخ­دهی به آن­ها پرداخته­است. مطابق یافته­های پژوهش، رویکرد رفاه­محور با بهره­مندی از دانش بین­رشته­ای، مشارکت اجتماعی و قابلیت تطبیق با وضعیت­های متنوع درجرم­زدایی، پیشگیری از تکرار این کژرفتاری­ها، بزهکاری آتی ، کاهش هزینه­ها و حفظ انسجام خانواده مؤثر است. در حقوق ایران برخی از این وضعیت­ها به موجب مقررات پراکنده و قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مشمول رویکرد درمانی هستند و برخی نیز واجد وصف مجرمانه­اند که الزام قانونی مواد 3 و5 این قانون ناظر به اعمال رویکرد درمانی در کنار ظرفیت­های ق.م.ا می­تواند در شکل­گیری و توسعة رویکرد درمانی مؤثر واقع­شود. در این راستا بایسته­است نهاد قضایی باتمسک به بخشنامه­های رویه­ساز در کنار آموزش دادرسان، زمینة اجرای مادة 6 قانون فوق و آیین­نامة اجرایی آن را فراهم آورد. این امر نافی تکلیف اصلاح ماده 91 ق.م.ا با لحاظ رویکردهای فقهی و حقوقی توسط قانون­گذار نیست.

کلیدواژه‌ها

• جرم وضعیتی
• کودکان و نوجوانان
• رویکرد رفاه‌محور
• مداخلة عدالت کیفری

موضوعات

• حقوق جزا

عنوان مقاله [English]

Juvenile Status offenses; effective or harmfull?

نویسنده [English]

• Mahbube Amini

Department of Law, Faculty of law, political science and history, yazd university, yazd. iran

چکیده [English]

Status offenses are considered legal for adults based on a global criterion. Although the most important examples of status are school skipping, running away home, curfew, incorrigibility and the consumption of beverages and drug, the scope of criminalization might be tied with the cultural and societal spheres of societies. Applying comparative research method, this research describes advanced juvenile justice models of the US and England based on famous approaches of welfare and justice to find the consequences of de/criminalization. After all, it considers these misbehaviors in Islamic criminal Act 2014, juvenile protection Act 2020 and regulations enacted by ministry of welfare and social security, as well as, judicial practices. Based on the research results, welfare based approach with its capacity to suit with various circumstances may be effective. In addition, status offenses are deemed to be harmful inter alia for juveniles and criminalization not also increase the harmful consequences for both families and criminal justice system, but also may not protect society as a whole. Thus, it is a must for courts to shape semi/unitary treatment based practices with stablishing mechanisms by the judiciary system as well as making reforms towards the age of criminal maturity by the parliament.

کلیدواژه‌ها [English]

• juvenile status offense
• welfare based mode
• justice model