نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• الناز شاپوری ¹
• فرهاد الله وردی میگونی ²
• ساجده اسدی مهر ³

¹ دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه مازندران

² استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

³ دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده

زنان زندانی، به‌رغم رشد شتاب‌آلود جمعیت‌شان در دهه‌های اخیر، همچنان در حاشیه نظریه‌پردازی کیفری و سیاست‌گذاری زندان‌ها قرار دارند. غفلت نظام‌مند از تجربه زیسته زنان در نظریه و عمل کیفری، به سیاست‌هایی انجامیده که نه تنها پاسخگوی نیازهای خاص آن‌ها نیست، که گاه خود به بازتولید همان آسیب‌هایی می‌انجامد که زنان را به نظام کیفری کشانده است. در پاسخ به این خلأ، رویکرد «کیفرشناسی حساس به جنسیت» صورتبندی شده است؛ رویکردی که می‌کوشد تجربه زیسته زنان را از حاشیه به مرکز سیاست‌گذاری کیفری بیاورد. مقاله حاضر با اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی، نخست مبانی نظری ضرورت گذار از الگوهای مردمحور به رویکردی جنسیت‌محور را تبیین می‌کند و سپس سه مؤلفه اصلی  رویکرد کیفرشناسی حساس به جنسیت در خصوصِ مسئله زنان زندانی را صورتبندی می‌کند. در ادامه، محدودیت‌ها و نقدهای وارده بر این رویکرد در سه سطح نظری، شمول‌شناختی، و اجرایی تحلیل می‌شود. مقاله نتیجه می‌گیرد که تحقق عدالت کیفری برای زنان زندانی مستلزم عبور از الگوهای مردمحور است، اما این گذار، نه یک مسیر بی‌تنش، که فرایندی پیچیده و پر از مخاطرات نظری و عملی است که نیازمند خودانتقادی مداوم، پژوهش‌های میدانی بومی، و طراحی سیاست‌هایی زمینه‌محور و حساس به تنوع درونی مقولة «زنان» می‌باشد. 

کلیدواژه‌ها

• کیفرشناسی حساس به جنسیت
• زنان زندانی
• مسیرهای جنسیتی به جرم
• مادرانگی و زندان
• عدالت کیفری جنسیت‌محور

عنوان مقاله [English]

Gender-responsive Penology Approach to the Issue of Women Prisoners: A Critical Evaluation

نویسندگان [English]

• Elnaz Shapouri ¹
• farhad A.Meygoni ²
• Sajedeh Asadimehr ³

¹ MA Graduate in Criminal Law and Criminology, University of Mazandaran

² assistant professor

³ MA Student in Criminal Law and Criminology, University of Mazandaran

چکیده [English]

Despite the rapid growth in their numbers in recent decades, incarcerated women remain at the margins of penal theory and prison policymaking. The systematic neglect of women’s lived experiences in penal thought and practice has led to policies that fail to address their specific needs and sometimes reproduce the harms that brought women into the criminal justice system. In response to this gap, the “gender-sensitive penology” approach seeks to move women’s lived experiences from the periphery to the center of penal policymaking. Adopting a descriptive-analytic method, this article first outlines the theoretical foundations for shifting from male-centered models to a gender-responsive approach. It then identifies three core components of a gender-sensitive penology concerning incarcerated women. The limitations and critiques of this approach are analyzed at three levels: theory, inclusion, and practice. The article concludes that achieving criminal justice for incarcerated women requires moving beyond male-centered models. This transition, however, is not a frictionless path; it is a complex process, fraught with theoretical and practical hazards, that demands ongoing self-critique, locally grounded field research, and the design of context-sensitive policies attuned to the diversity within the category of "women."

کلیدواژه‌ها [English]

• gender-sensitive penology
• incarcerated women
• gendered pathways to crime
• motherhood and imprisonment
• gender-responsive criminal justice