تحلیل چندسطحی عوامل بزه‌دیدگی جنسی کودکان و نوجوانان در فضای سایبر

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد حقوق کیفری اطفال و نوجوانان، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

با پیشرفت‌های فناوری و ظهور موقعیت‌های جدید در عصر دیجیتال، بزه‌دیدگی کودکان اَشکال پیچیده و نوینی به خود گرفته است. یکی از مصادیق نگران‌کنندۀ این تحولات، بزه‌دیدگی جنسی سایبری است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی علل و عوامل مؤثر بر این نوع از بزه‌دیدگی کودکان و نوجوانان انجام شده است. مسئلۀ محوری تحقیقْ شناسایی عوامل مختلفی است که فرایند بزه‌دیدگیِ این قشر را در این محیطِ پیچیده تسهیل یا تسریع می‌نماید. این پژوهش از منظر روش، توصیفی - تحلیلی است و رویکرد غالب در آن فراتحلیل داده‌های پیش‌موجود می‌باشد. گردآوری داده‌ها از طریق مرور نظام‌مند اسناد و با روش کتابخانه‌ای انجام پذیرفته است. بدین منظور، از منابع اطلاعاتی متنوعی شامل منابع مکتوب و دیجیتال، مقالات علمی پژوهشی، پایان‌نامه‌های دانشگاهی، گزارش‌های داخلی و بین‌المللی، و نیز پایگاه‌های دادۀ معتبر علمی بهره گرفته شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بزه‌دیدگی جنسیِ سایبری کودکان حاصل تعامل پیچیدۀ چند دسته عوامل کلیدی است: عوامل درونی مشتمل بر ویژگی‌های فردی مانند سن، جنسیت و سبک زندگی مجازی و عوامل روان‌شناختی نظیر کنجکاوی جنسی، هیجان‌طلبی؛ عوامل بیرونی شامل عوامل جامعه‌مدار از قبیل سطح اقتصادی - اجتماعی خانواده، خلأ فرهنگی در تربیت و آموزش سواد رسانه‌ای و جنسی؛ و عوامل رشد‌محور نظیر نوع جامعه‌پذیری کودک توسط خانواده است. این مطالعه با ارائۀ تحلیل جامعی از عوامل چندسطحیِ مؤثر بر این پدیده، زمینه را برای طراحی راهبردهای پیشگیرانۀ چندبعدی و تدوین سیاست‌های حمایتی مؤثر فراهم می‌نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Multi-Level Analysis of Factors in Cyber sexual Victimization of Children and Adolescents

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Mahdavi 1
  • Alireza Ghaderi 2
1 Assistant Professor, criminal Law and criminology Department, Faculty of law and political science, Tehran University, Tehran, Iran.
2 Master of Science in Criminal Law for children and adolescent, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

With advances of technology and emergence of new situations in the digital era, victimization of children has obtained complex and modern forms. The present study has been conducted in order to analyze effective factors and causes of on this type of victimization of juveniles. The central issue of the research is to identify various factors that facilitate or accelerate the process of child victimization in this complex environment. This research is descriptive-analytical in terms of methodology. The dominant approach in this research is meta-analysis of pre-existing data. Data collection was carried out through a systematic review of documents and a library method. For this purpose, a variety of information sources were used, including written and digital resources, scientific research articles, academic theses, domestic and international reports, as well as reputable scientific databases. The findings of the study show that cyber sexual victimization of children is the result of a complex interaction of several key factors: internal factors, including individual characteristics such as age, gender, and virtual lifestyle, and psychological factors such as sexual curiosity and thrill seeking; and external factors, including community-based factors such as the socio-economic level of the family, the cultural gap in media and sexual literacy education and training, and development-based factors such as the socialization of the child by the family. The present study has provided a context to design multi-dimension preventive measures and effective supporting policies by presenting a comprehensive analysis of multi-level factors affecting this phenomenon.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Victimization
  • Juveniles
  • Sexual Abuse
  • Cyberspace
  • Multiaxial Analysis
 
 ابوذری، مهرنوش. (1395ش). جرم‌شناسی سایبری. تهران: میزان.
 افشاری، محمد؛ سرمدی، محمدرضا؛ و ناطقی، فائزه. (1401ش). تعیین شکاف بین وضعیت موجود و مطلوب تربیت جنسی دانش‌آموزان دورۀ متوسطۀ اول متناظر با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 30(54)، 11-33. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22516972.1401.30.54.1.6 
 افضلی گروه، معصومه. (1399ش). تحلیل بزه‌دیده‌شناسی آزار جنسی دختران در فضای سایبر. رسالۀ دکتری علوم اجتماعی - مطالعات زنان ـ حقوق زن در اسلام. دانشکدۀ علوم انسانی. دانشگاه تربیت مدرس. تهران.
 جلالی فراهانی، امیرحسین. (1393ش). نظریۀ سبک زندگی. در: دانشنامۀ بزه‌دیده‌شناسی و پیشگیری از جرم، (زیر نظر علی‌حسین نجفی ابرندآبادی). تهران: میزان.
 حاجی‌ده‌آبادی، احمد؛ سلیمی، احسان. (1393ش). اصول جرم‌انگاری در فضای سایبر (با رویکردی انتقادی به قانون جرائم رایانه‌ای). مجلس و راهبرد، ش. ۸۰،  ص. ۷۸ -۷۷.
 حاجی‌ده‌آبادی، محمدعلی؛ سلیمی، احسان. (1398ش). بزهکاری و بزه‌دیدگی بومی‌های اینترنت از علت‌شناسی تا پاسخ‌دهی در پارادایم ترمیمی. مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 49(1)، 41-63. https://doi.org/10.22059/jqclcs.2019.73346 
 حجازی، زهرا؛ قادری، مصطفی؛ صادقی، علیرضا؛ صمدی، پروین؛ و نیکنام، زهرا. (1400ش). سنتزپژوهی مؤلفه‌ها و کنشگران برنامۀ درسی تربیت جنسی خانه- مدرسه. پژوهش‌های تربیتی، 8(42)، 78-114. http://dx.doi.org/10.52547/erj.8.42.78 
 خلیل‌پور چالکسیاری، سید عباس. (1399ش). سیاست تقنینی کیفری ایران در قبال تأمین امنیت کودکان در فضای مجازی. حقوق کودک، 2(5)، 161-187. دسترس‌پذیر در: http://childrightsjournal.ir/article-1-56-fa.html 
 زررخ، احسان. (1389ش). جرم‌شناسی فضای مجازی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم‌شناسی. مؤسسۀ آموزش عالی شهید اشرفی اصفهانی. اصفهان.
 صفاری علی؛ ایمانی مهرنوش. (1399ش). تأثیر بزه‌دیدگی اطفال و نوجوانان بر بزهکاری و پیشگیری از آن. رهیافت پیشگیری، 3(2)، 151-178.
 عظیمی، علی؛ سلیمی، هادی؛ نعیمی، ابراهیم. (1402ش). واکاوی عوامل بسترساز آزار جنسی آنلاین در دختران نوجوان. مشاورۀ کاربردی، 2(13)، 101-114. https://doi.org/10.22055/jac.2023.45179.1998 
 علی‌زاده شورجیان، سارا. (1400ش). رویکرد بزه‌دیده‌شناسی حمایتی به دختران بزه‌دیدۀ آزار جنسی در شبکه‌های اجتماعی مجازی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد.دانشکده علوم انسانی. دانشگاه کاشان. کاشان.
 عمرانی سامیان، رباب. (1399ش). بررسی نقش هیجان‌خواهی و ابعاد سرشت و منش بر اعتیاد به اینترنت در بین دانش‌آموزان. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی. دانشگاه آزاد اسلامی. اردبیل.
 عمرانی، گلسا. (1394ش). بررسی جرم‌شناختی بزه‌دیدگی جنسی در شبکه‌های اجتماعی فیسبوک و توئیتر. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم‌شناسی. دانشگاه علامه طباطبایی. تهران.
 فرانکن، رابرت. (1403ش). انگیزش و هیجان، (ترجمۀ غلامرضا محمودی  و دیگران؛ چ. 12). تهران: نشر نی.
 فرهادی آلاشتی، زهرا. (1395ش). پیشگیری وضعی از جرایم سایبری راهکارها و چالش‌ها. تهران: میزان.
 کرامتی معز، هادی. (1399ش). بزه‌دیده‌شناسی کودکان در شبکه‌های مجازی. تهران: دادگستر.
 کاریو،روبرو. (1401ش). بزه‌دیده‌شناسی از گسستن پیوند بین اشخاص تا ترمیم اجتماعی، (ترجمۀ سید حسام‌الدین سید اصفهانی). تهران: میزان.
 مارشال ریو، جان. (1403ش). انگیزش و هیجان، (ترجمۀ یحیی سیدمحمدی، چ. 40). تهران: روان.
 محمدکوره‌پز، حسین. (1393ش). نیمرخ جنایی بزهکاران سایبری. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی. پردیس فارابی دانشگاه تهران. قم.
 ملکوتی نصیر؛ محسنی، فرید. (1402ش). پیشگیری جامعه‌مدار از بزهکاری اطفال و نوجوانان در محیط‌های آموزشی مجازی (با تأکید بر یافته‌های جرم‌شناسی). دیدگاه‌های حقوق قضایی،28(102)،207-234. https://doi.org/10.22034/jlvi.2024.1998625.0 
 منشوری، زهرا . (1398ش). بررسی علل بزه‌دیدگی کودکان و راهکارهای پیشگیری از آن (مطالعۀ موردی: شهرستان تالش: 1398). پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی. دانشگاه آزاد اسلامی.
 نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1395ش). از جرم‌شناسی حقیقی تا جرم‌شناسی مجازی (دیباچۀ مترجم برای ویراست دوم). دیباچه در جرم‌شناسی ژرژ پیکا، (ویراست 2، چ. 4). تهران: میزان.
 نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1391ش). تقریرات درس جرم‌شناسی (بزه‌دیده‌شناسی). (به کوشش شهرام ابراهیمی). مقطع کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید بهشتی. تهران. دسترس‌پذیر در: www.lawtest.ir   
 والکلیت، ساندرا. (1400ش). دانشنامۀ بزه‌دیدگان و بزه‌دیده‌شناسی، (ترجمۀ حمیدرضا ملک‌محمدی). تهران: میزان.
یوسفی، سید ابوالقاسم. (1396ش). بررسی بزه‌دیده‌شناسی جرایم سایبری. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ حقوق جزا و جرم‌شناسی. جامعة المصطفی. مجتمع آموزش عالی مشهد.
 Axpe, I., Rodríguez-Fernández, A., Goñi, E., & Antonio-Agirre, I. (2019). Parental socialization styles: The contribution of paternal and maternal affect/communication and strictness to family socialization style. International journal of environmental, research and public health, 16(12), 2204
 Cooper, R. M., & Blumenfeld, W. J (2012). Responses to cyberbullying: A descriptive analysis of the frequency of and impact on LGBT and allied youth. Journal of LGBT Youth, 9, p. 160.
 Elgar, F. J., Pförtner, T. K., Moor, I., De Clercq, B., Stevens, G W., & Currie, C (2015). Socioeconomic inequalities in adolescent health 2002–2010: a time-series analysis of 34 countries participating in the Health Behavior in School-aged Children study. The Lancet, 385(9982), pp. 2088-2095
 Gault-Sherman, M., Silver, E., & Sigfúsdóttir, I. D (2009). Gender and the associated impairments of childhood sexua abuse: A national study of Icelandic youth. Social science medicine, 69(10), pp. 1515-1522.
 Hinduja, S., & Patchin, J. W. (2019). Connecting adolescent suicide to the severity of bullying and cyberbullying. Journal of school violence, 18(3), pp. 333-346.
 Karsna, K., & Bromley, P. (2023). Child sexual abuse in 2021/22: Trends in official data. Centre of expertise on child sexual abuse. Retrieved Feb, 6, 2024.
 kimonis, E. R., Frick, P. J., & Barry, C. T. (2004). Callous-unemotional traits and delinquent peer affiliation. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 72(6), p. 950-956.
 Lee, C., Coe, C. L., & Ryff, C. D (2017). Social disadvantage, severe child abuse, and biological profiles in adulthood. Journal of health and social behavior, 58(3), pp. 371-386.
 Lee, Y., Harris, M. N., & Kim, J (2022). Gender differences in cyberbullying victimization from a developmental
 Livingstone, S., Haddon, L., Görzig, A., & Ólafsson, K (2011). risks and safety on the internet: the perspective of European children: full findings and policy implications from the EU Kids Online survey of 9-16-year olds and their parents in 25 countries.
 Matta Oshima, K. M., Jonson-Reid, M., & Seay, K. D (2014). the influence of childhood sexual abuse on adolescent outcomes: The roles of gender, poverty, and re victimization. Journal of Child Sexual Abuse, 23(4), pp. 367-386.
 Navarro, R (2016). Gender issues and cyberbullying in children and adolescents: From gender differences to gender identity measures Cyberbullying across the globe: Gender, family and mental health, pp. 35-61.
 Pedersen, W., Bakken, A., Stefansen, K., & von Soest, T (2023). sexual victimization in the digital age: A population-based study of physical and image-based sexual abuse among adolescents. Archives of sexual behavior, 52(1), pp. 399-410.
 Pharo, H., Sim, C., Graham, M., Gross, J., & Hayne, H (2011). Risky business: executive function, personality, and reckless behavior during adolescence and emerging adulthood. Behavioral neuroscience, 125(6).
 Powell, A., Henry, N., Flynn, A., & Scott, A. J (2019). Image-based sexual abuse: The extent, nature, and predictors of perpetration in a community sample of Australian residents. Computers in Human Behavior, 92, pp. 393-402.
 Runarsdottir, E., Smith, E., & Arnarsson, A. (2019). the effects of gender and family wealth on sexual abuse of adolescents. International journal of environmental research and public health, 16(10).
 Sawyer, A. L., Bradshaw, C. P., & O'Brennan, L. M (2008). Examining ethnic, gender, and developmental differences in the way children report being a victim of “bullying” on self-report measures. Journal of Adolescent Health, 43(2), pp. 106-114.
 Schneider, S. K., O'Donnell, L., & Smith, E. (2015). Trends in cyberbullying and school bullying victimization in a regional census of high school students, 2006–2012. Journal of School Health, 85, pp. 611–620.
 Seals Jr, R. A., & Stern, L. V. (2013). Cognitive ability and the division of labor in urban ghettos: Evidence from gang activity in US data. The Journal of Socio-Economics, 44, pp. 140-149.
 Sedlak, A. J., Mettenburg, J., Basena, M., Peta, I., McPherson., Greene, A., & Li, S. (2010). Fourth national incidence study of child abuse and neglect (NIS-4). Washington, DC: US Department of Health and Human Services, 9.
 Stoltenborgh, M., Van Ijzendoorn, M. H., Euser, E. M., & Bakermans-Kranenburg, M. J. (2011). A global perspective on child sexual abuse: Meta-analysis of prevalence around the world. Child Maltreatment, 16(2), pp. 79-101.
 Ventéjoux, A. (2019). Une lecture de la cyberviolence: la rencontre du subject et du cyberespace dans les infractions à caractère sexuel envers mineurs réalisées sur Internet: A take on cyberviolence: the encounter of the subject and cyberspace in online sex offences against minors. Doctoral dissertation. Docteur es, Psychologie,
Websites