چالش‌های عدالت‌گستری؛ عذرخواهی و بخشایش به منزله افق‌های تازه در دیوان کیفری بین‌المللی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار حقوق جزا و جرم‌شناسی، گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری، حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 پژوهشگر پسادکتری، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

برپایی عدالت، از مهم‌ترین اهداف تأسیس دیوان کیفری بین­المللی است، همان‌گونه که اساسنامه این دیوان و قواعد مرتبط با آن نیز در راستای بازنمایی و اجرای عدالت در نظام کیفری بین‌المللی تدوین شده‌ است. ازاین‌رو، چیستی و تحلیل چالش­ها و محدودیت­های دیوان در واقعیت‌بخشی به این مهم موضوع محوری پژوهش کنونی است. ابهام اصلی این است که کدام پاسخ در برابر جنایات شدید بین‌المللی همچون نسل‌کشی و جنایات جنگی در مقیاسی بزرگ که جهان را غرق در بی‌عدالتی می‌کنند، می­تواند مظهر و مدعی بازگشت، استقرار و تحقق عدالت باشد؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دیوان برای نیل به این هدف با چالش‌های ساختاری و پاسخ‌شناسانه قابل‌توجهی روبه‌رو است. ازجمله این موارد می‌توان از محدویت در اعمال صلاحیت، دشواری ارجاع وضعیت به دیوان، تنگناهای مربوط به مصادیق جنایات تحت‌صلاحیت و نیز چالش‌های مربوط به سزادهی، جبران خسارت، عدالت ترمیمی و مصالحه یاد کرد. این سختی‌ها و پیچیدگی‌ها، در عمل استقرار عدالت را نسبی، محدود و نمادین ساخته‌اند. به همین دلیل باید در پی فراعدالت بود. بدین معنا که با اصلاح اساسنامه و توجه به سازوکارهای صلح‌مدار همچون «عذرخواهی» و  «بخشایش» تا حدودی کمبودهای عدالت‌گستری دیوان را جبران کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Examining the Challenges Faced: Apology and Forgiveness as New Horizons in the International Criminal Court

نویسندگان [English]

  • hassan poorbafrani 1
  • Sara Kiyani 2
  • Mohammad hasan Maldar 3
1 Associate Professor of Criminal Law and Criminology, Department of Law, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Shiraz University
3 University of ferdowsi
چکیده [English]

Justice stands as a foundational objective of the International Criminal Court (ICC), with its Statute and procedural frameworks crafted to embody and operationalize the ideals of justice. This study centers on the conceptualization of justice and interrogates the structural and normative limitations impeding the Court's ability to render it effectively. A central ambiguity arises: in response to grave international crimes—genocide, war crimes, and other acts of mass atrocity that submerge the global order in injustice—what mechanism or process can credibly claim to restore and realize justice? Findings indicate that the ICC confronts multiple challenges in fulfilling its mandate: jurisdictional constraints, procedural hurdles in case referral, limited scope of prosecutable crimes, and difficulties in sentencing, reparative mechanisms, restorative justice, and reconciliation. These systemic complexities often culminate in a form of justice that is largely symbolic or partial. Consequently, the pursuit of transcendent justice becomes imperative—an evolved approach requiring statutory reform and the incorporation of peace-centric mechanisms such as apology and forgiveness, thereby compensating for the Court’s inherent limitations in delivering holistic justice.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Criminal justice
  • international crimes
  • punishment of international crimes
  • International Criminal Court
  • Rome Statute