مطالعه تطبیقی چگونگی توزیع مسئولیت در «اشتراک در جنایت» با «نظریه تعامل متقارن»

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای فقه و حقوق جزا، دانشگاه شهید مطهری تهران

2 دانشیار گروه آموزش الهیات دانشگاه فرهنگیان تهران، ایران

چکیده

در برخی از صور مداخله در جنایت، مجنی‌علیه خود نیز در وقوع جنایت نقش دارد، به‌گونه‌ای که هم جانی است و هم زیان‌دیده. این وضعیت که به آن «اشتراک در جنایت» گفته می‌شود، در مواد ۵۲۶ و ۵۲۷ قانون مجازات ۱۳۹۲ مورد اشاره قرار گرفته و قانون‌گذار به‌نوعی پذیرای تقصیر سهمی شده و بعد در پیش‌نویس لایحه ۱۳۹۹، نظریه ضمان سهمی به‌صورت عام‌تری پذیرفته شده است. با این حال به نظر می‌رسد حتی در صورت مشابهت کامل فعل و میزان تقصیر ایشان، همچنان میان جانی و مجنی‌علیه (که جنایتی بر خود وارد کرده) تفاوت‌هایی وجود دارد. بر این اساس مسئله پژوهش حاضر توجه به این نکته است که «ایراد جنایت بر خود» توسط مجنی‌علیه در کنار جانی/جانیان دیگر، می‌تواند بر چگونگی توزیع مسئولیت اثرگذار باشد؟ به دیگر سخن در فرض اشتراک در جنایت، اگر میزان تقصیر طرفین مساوی باشد، ضمان باید بالسویه تقسیم گردد یا به لحاظ اینکه یکی از آن‌ها بر خود جنایت وارد کرده و یکی بر دیگری، میزان متفاوتی از مسئولیت متوجه آن‌هاست؟ قرارگیری این مواد در قانون مجازات تحت عنوان موجبات ضمان، آن را با مسئولیت مدنی پیوند داده و در فرض اشتراک در جنایت به طور مشخص با «نظریه تعامل متقارن» که در آن به نقش زیان‌دیده توجه می‌شود مرتبط می‌شود. نتایج این پژوهش نشان داد خود ارتکاب جنایت توسط مجنی‌علیه دارای خصوصیاتی است که به لحاظ نگرش‌های اقتصادی نسبت به جرم از جمله منطق هزینه-فایده، سطح سرزنش‌پذیری از منظر نظریات اخلاقی، انگیزه‌های مرتکب، میزان تقصیر بر اساس به خطر انداختن خود یا دیگران و مواردی از این دست، بر تعیین میزان تقصیر اثرگذار است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A comparative study of how responsibility is distributed in "Participation in Crime" with "Symmetrical Interaction Theory"

نویسندگان [English]

  • mahdia maali 1
  • abolfazl alishahi 2
1 motahhari
2 farhangian university
چکیده [English]

Sometimes, the victim himself also bears a share of the crime; Such a situation is called "participation in crime". Regarding how to distribute responsibility in cases of participation in crime, the legislator accepted some traces of guilt in 2013. However, the conflicting policy in other related laws led to the acceptance of share guarantee in all forms of reference relationship in the draft Penal Law of 2019. Therefore, in participation in the crime, if all the elements in the act of the parties are the same, the acceptance of the share guarantee requires that the guarantee is naturally divided equally between them. While it seems that even in the case of complete similarity of the act and the extent of their guilt, there are still differences between Jani and Majni aliyah (who has committed a crime). The current research points out that "accusing oneself of the crime" by an accused person, along with another person or persons, can have an effect on how responsibility is distributed?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Participation in the crime
  • symmetrical interaction theory
  • share guarantee
  • degree of guilt
  • degree of influence