نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• حسن قاسمی مقدم

دانشیار، گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق، علوم سیاسی و تاریخ، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

چکیده

هدف از انجام این تحقیق، واکاوی ذهنیت وکلای دادگستری و رفتار آنان در قبال تکلیف مالیات‌پردازی به دولت است. وکلای دادگستری که باید مدافعان قانون باشند، در مواجهه با قانون مالیات چه رفتارهایی انجام می‌دهند؟ آن‌ها چگونه ممکن است از مبانی حقوقی و راهکارهای قانونی برای جلوگیری از مالیات‌ستانی دولت، بهره‌برداری کنند؟ پیامدهای چنین رفتارهایی چیست؟ این تحقیق با روش نظریۀ زمینه‌ای (گراندد تئوری) درصدد پاسخ‌گویی به پرسش‌های بالا برآمده است. در این راستا، در طول سال 1403 با 21 تن از وکلای دادگستری استان یزد مصاحبۀ نیمه‌ساختارمند انجام شد. پس از کدگذاری باز، تعداد 433 مفهوم به دست آمد. سپس با توجه به نقاط اشتراک و افتراق میان این مفاهیم، آن‌ها در 84 مقولۀ فرعی دسته‌بندی شدند. در مرحلۀ بعدی، برای ترسیم پارادایم تحقیق، تعداد 13 مقولۀ اصلی از میان مقوله‌های مذکور استخراج گردید. در خصوص یافته‌ها بیان می‌گردد که چالش مالیات‌ستانی دولت به‌عنوان پدیدۀ مرکزی (مسئلۀ اصلی) تحقیق در نظر گرفته شد. علل شکل‌گیری پدیدۀ مرکزی نظیر استحقاق‌زدایی از دولت در کنار راهبردهای وکلای دادگستری مثل تمایزخواهی و پیامدهای ناشی از راهبردها مانند صورت‌گرایی قانونی نشان داد که «ابزارسازی از قانون در برابر مالیات‌ستانی» همان مقولۀ هسته‌ای است که تمامی مفاهیم و مقوله‌های به‌دست‌آمده را به یکدیگر مرتبط می‌سازد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بی‌ضابطگی دولت در عرصۀ مالیات‌ستانی، با نوعی بی‌قانونی از سوی وکلای دادگستری همزمان شده است. از یک سو، دولتْ قانونمند نیست و از سوی دیگر، وکلای دادگستری تمایل به استفادۀ ابزاری از قانون برای نپرداختن مالیات دارند. چنین چرخه‌ای موجب بازتولید چالش مالیات‌ستانی در ایران می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• مالیات
• وکیل دادگستری
• دولت
• نظریۀ زمینه‌ای
• ابزارسازی از قانون
• بی‌اعتمادی
• بی‌ضابطگی

موضوعات

• حقوق جزا

عنوان مقاله [English]

Law as a Tool and Challenge for Government Tax Collection; A Grounded Theory on the Behavior of Attorneys

نویسنده [English]

• Hassan Ghasemi Moghadam

Associate Professor, Department of Law, , Faculty of law, political science and history, Yazd university, Yazd, Iran.

چکیده [English]

The purpose of this research is to explore the mindset and behaviors of attorneys at law regarding their obligation to pay taxes to the government. As defenders of the law, how do attorneys behave when faced with tax regulations? How might they utilize legal foundations and statutory strategies to prevent governmental tax collection? And what are the consequences of such behaviors? This study employs the Grounded Theory method to answer the above questions. In this regard, semi-structured interviews were conducted with 21 attorneys at law in Yazd Province during the year 2023. Following open coding, 433 concepts were identified. Subsequently, based on the similarities and differences among these concepts, they were categorized into 84 sub-categories. In the next stage, to outline the research paradigm, 13 main categories were extracted from the aforementioned categories. The challenge of governmental tax collection was considered the central phenomenon (main problem) of the research. The causes of this central phenomenon, such as the delegitimization of the government, along with the strategies employed by attorneys—such as seeking exemptions—and the resulting consequences, like legal formalism, revealed that "instrumentalization of the law against tax collection" is the core category that connects all obtained concepts and categories. The results of the research indicate that the government's lack of regulation in the realm of tax collection coincides with a form of lawlessness on the part of attorneys. On the one hand, the government lacks rule-based order, and on the other hand, attorneys tend to instrumentally use the law to avoid paying taxes. Such a cycle leads to the reproduction of the tax collection challenge in Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

• Taxation
• Lawyer
• Grounded Theory
• State
• Law riding
• Distrust
• Lack of Regulation