نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان

• سعیده رنگ رز ¹
• محمد ادیبی مهر ²

¹ دانش‌آموختۀ دکتری رشتۀ فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پردیس فارابی قم، دانشگاه تهران، قم، ایران.

² دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پردیس فارابی قم، دانشگاه تهران، قم، ایران.

چکیده

سکوتْ برابر فرار زندانی یا توقیف‌شده به این معناست که فرد با وجود اطلاع از وقوع فرار و با قصدی اعم از اعانت یا غیر آن، در مقابله با فرار اقدامی انجام ندهد. علی‌رغم اهتمام ویژۀ قانون‌گذار نسبت به فراری دادن زندانی یا توقیف‌شده و جرم‌انگاری آن در مواد 549 و551 قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات)، مسئلۀ سکوت برابر فرار زندانی یا توقیف‌شده، از نگاه قانون‌گذار مغفول مانده است. این نوشتار با روش تحلیلی - انتقادی، با استناد به قاعدۀ «حرمت اعانت بر اثم»، ضمن امکان‌سنجی احصاءِ سکوت تحت مصادیق عنوان اعانت، با توجه به شرطیت یا عدم شرطیت وقوع اثم و قصد معاون بر وقوع اثم، در تحقق مفهوم اعانت بر اثم، در مجموع سه نظریه را به‌عنوان حکم فقهی برای موضوع پیشِ‌رو استخراج می‌نماید، که در نهایت، با توجه به کفایت صدق عرفی در تحقق مفهوم اعانت، نظریۀ حرمت سکوت مأمور مشروط به تحقق فرار زندانی را برمی‌گزیند. بنابراین هرچند قصد وقوع فرار زندانی از مجرد سکوت مأمور قابل احراز نمی‌باشد، اما به دلیل تأثیر سکوت مأمور در وقوع فرار از نظر عرف، به شرط تحقق فرار زندانی بر اساس قاعدۀ فوق، حکم حرمت برای موضوع حاضر اثبات می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

• سکوت
• فرار
• زندانی
• توقیف‌شده
• اعانت بر اثم

موضوعات

• حقوق جزا

عنوان مقاله [English]

Juridical Analysis of Silence against escape of Prisoner or Detainee in light of the Principle pf Prohibition of Assistance to Sin (with emphasis on Articles 549 and 551 of the Islamic Penal Code, T’azirat Section)

نویسندگان [English]

• Saeedeh Rangraz ¹
• Mohammad Adibi mehr ²

¹ PhD in Jurisprudence and Foundations of Islamic Law, Farabi Campus, University of Tehran, Qom, Iran.

² Associate Professor, Department of Jurisprudence and Foundations of Islamic Law, Farabi Campus, University of Tehran, Qom, Iran.

چکیده [English]

Remaining silent when facing escape of a prisoner or detainee means that a person does not act against the escape despite knowing about it, either intending to help the fugitive or not. 
Despite the legislator's specific attention to spiriting a prisoner or detainee and its criminalization in Articles 549 and 551 of the Islamic Penal Code (T’azirat Section) the silence against the escape of a prisoner has been neglected. This article applying analytical-critical method and adducing the rule of "prohibition of assistance to sin", studies feasibility of assisting by silence ;It extracts three juridical theories for the issue according to the necessity or non-necessity of the assistant's intention to the occurrence of the sin and the complete occurrence of the sin on the realization of the assistance to sin. Finally, considering the customary realization of the assistance to sin, the prohibition of the officer's silence is chosen, provided the realization of the prisoner's escape. Therefore, although the officer's intention is not provable by silence, considering the effect of the officer's silence in the escape in custom, according to the above rule, the prohibition is proved for the present issue, provided on the escape of a prisoner.

کلیدواژه‌ها [English]

• Silence
• Escape
• Prisoner
• Detainee
• Assistance to Sin