کاربست رویه‌های عدالت ترمیمی در قتل عمد ارتکابی توسط نوجوانان؛ چالش‌ها و راهبردها

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشــیار، گــروه حقــوق کیفــری و جرم‌شناســی، دانشــکدۀ حقــوق، دانشــگاه تربیــت مــدرس، تهــران، ایــران.

چکیده

عدالت ترمیمی به‌عنوان رویکردی نوین در سیاست جنایی، به‌ویژه در حوزۀ عدالت کیفری نوجوانان، با هدف ترمیم آسیب‌های ناشی از جرم و بازپذیری اجتماعی بزهکاران مورد توجه قرار گرفته است. با این‌حال، اجرای این رویکرد در جرائم شدید، به‌ویژه قتل عمد ارتکابی توسط نوجوانان، با چالش‌های جدی مواجه است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل چالش‌های اجرای عدالت ترمیمی در پرونده‌های قتل عمد ارتکابی توسط نوجوانان و ارائۀ راهکارهایی متناسب با ویژگی‌های خاص این گروه سنی است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل اسناد و منابع کتابخانه‌ای، بررسی 10 پروندۀ مرتبط با موضوع تحقیق و انجام مصاحبۀ عمیق با 10 نفر از قضات و وکلای دادگستری است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عدم مدیریت رفتار والدینِ نوجوان بزهکار در فرایند ترمیمی، نارسایی رشد شناختی و دشواری پذیرش مسئولیت کیفری توسط نوجوان بزهکار و تعارض میان حمایت از نوجوان بزهکار و پاسخ‌گویی به مطالبات اولیای دم، از مهم‌ترین چالش‌های نوجوان‌محور در اجرای عدالت ترمیمی در این دسته از جرائم محسوب می‌شوند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که اجرای موفق عدالت ترمیمی در قتل‌های ارتکابی توسط نوجوانان مستلزم طراحی سازوکارهای ویژه مشارکت هدایت‌شده والدین، تلفیق ملاحظات حمایتی و ترمیمی در فرایند دادرسی و تدوین دستورالعمل‌های ویژه در این خصوص‌ است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Application of Restorative Justice Practices in Cases of Intentional Homicide Committed by Juveniles: Challenges and Strategies

نویسندگان [English]

  • Romina Doranipoor 1
  • Mohammad Farajiha 2
1 Master of Arts, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, University of Tarbiat Modares, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Restorative justice, as an innovative approach in criminal policy, particularly in the context of juvenile justice, aims to repair the harm caused by crime and facilitate the social reintegration of offenders. However, its application in serious crimes, especially murder committed by juveniles, faces significant challenges. This study aims to identify and analyze the obstacles to implementing restorative justice in juvenile homicide cases and to propose solutions tailored to the specific characteristics of this age group. The research adopts a qualitative methodology, based on bibliometric resource analysis, a review of ten relevant cases, and deep interviews with ten judges and practicing attorneys. Findings indicate that the lack of parental guidance during the restorative process, cognitive developmental limitations, difficulties in accepting criminal responsibility by juvenile offenders, and the tension between supporting the juvenile and addressing the demands of victims’ families are major juvenile-centered challenges in applying restorative justice in such cases. The study concludes that successful implementation of restorative justice in juvenile homicide requires the design of mechanisms for guided parental involvement, integration of supportive and restorative considerations within judicial procedures, and the development of specialized guidelines for this context.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Restorative Justice Intentional Homicide Juvenile Offender Participation of Victims’ Families Juvenile Criminal Justice Proceedings Juvenile
  • Centered Criminal Policy

مراجع

خبرگزاری ایسنا. (1387ش). تاریخ دسترسی: 14/06/1404، بازآورده‌شده از: www.isna.ir/news/02478-8705/  
 خبرگزاری تابناک.(1388ش). تاریخ دسترسی: 14/06/1404، بازآورده‌شده از: www.tabnak.ir/67942/ 
 پایگاه خبری انتخاب.(1390ش). تاریخ دسترسی: 14/06/1404، بازآورده‌شده از: www.entekhab.ir/34167/ 
 خبرگزاری خبر آنلاین.(1390). تاریخ دسترسی: 14/06/1404،  بازآورده‌شده از: www.khabaronline.ir/163619 
 رحیمی‌نژاد، اسماعیل؛ کاوسی خسرقی ، پریزاد. (1396ش). بررسی محدودیت‌های استفاده از برنامه‌های عدالت ترمیمی در دادرسی اطفال و نوجوانان، با تأکید بر نظام حقوقی ایران. دانشنامۀ عدالت ترمیمی (مجموعه مقاله‌های همایش بین‌المللی عدالت ترمیمی و پیشگیری از جرم)؛ (زیر نظر محمد فرجیها؛ چ. 1، ص. 387-406). تهران: بنیاد حقوقی میزان.
 رضوانی، سودابه؛ کردعلیوند، روح‌الدین. (1397ش). مطالعۀ تطبیقی کاربرد آموزه‌های عدالت ترمیمی  در مدرسه. مطالعات حقوق تطبیقی، 9(2)، 661-683. https://doi.org/10.22059/jcl.2018.251909.633627 
 رضوی‌فرد، بهزاد؛ مرادقلی، حسین؛ و ضرغامی، سیروس. (1395ش). بررسی آثار ترمیمی اجرای مراسم خون‌صلح؛ مطالعۀ موردی در استان کرمانشاه. مجله حقوقی دادگستری، 80(94)، 229-247. دسترس‌پذیر در: www.magiran.com/p1598126    
 صفی‌نتاج، محمدرضا؛ مؤذن‌زادگان، حسنعلی؛ و غلامی، حسین. (1401ش). چالش‌های دادرسی ترمیمی اطفال معارض با قانون در نظام حقوقی ایران. کارآگاه، 16(58)، 29-48. https://doi.org/10.22034/det.2022.210942.1223 
 نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1395ش). بسترهای اجتماعی و حقوقی عدالت ترمیمی در ایران. در دانشنامۀ عدالت ترمیمی، (زیر نظر محمد فرجیها). تهران: میزان.
 نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین؛ شادمان‌فر، محمدرضا؛ و توجهی، عبدالعلی. (1387ش). اصلاح ذات‌البین و نظریۀ عدالت ترمیمی. مدرس علوم انسانی، 12(3)، 193-222. دسترس‌پذیر در: www.magiran.com/p683514  
 وحدت‌طاهر، مهدی؛ مؤذن‌زادگان، حسنعلی؛ غلامی‌دون، حسین؛ و سهرابی‌اسمرود، فرامرز. (1404ش). بررسی نقش تجربیات نامطلوب دوران کودکی در ارتکاب بزه قتل عمد (مورد مطالعه: نوجوانان مرتکب قتل در کانون اصلاح و تربیت استان البرز). دانشنامۀ فقه و حقوق تطبیقی، 3(3)، 1-19. https://doi.org/10.61838/jecjl.192 
 Aertsen, I., Daems, T., & Robert, L. (Eds.). (2006). Institutionalizing restorative justice. Cullompton, UK: Willan Publishing. https://doi.org/10.4324/9781843926276 
 Bazemore, G., & Umbreit, M. S. (2001). A comparison of four restorative conferencing models. Washington, DC: Office of Juvenile Justice and Delinquency Prevention (OJJDP). https://www.ojp.gov/pdffiles1/ojjdp/184738.pdf 
 Casey, Annie E. (2022). What is Restorative Justice for Young People?
 Crawford, A. (2000). The state, community and restorative justice: Heresy, nostalgia and butterfly collecting. In: L. Walgrave (Ed.), Restorative justice and the law (pp. 287–304). Cullompton, UK: Willan Publishing. https://doi.org/10.4324/9781843924814 
 Crawford, A. (2006). Institutionalizing restorative youth justice in a cold, punitive climate.In I. Aertsen, T. Daems, & L. Robert (Eds.), Institutionalizing restorative justice (pp. 120–143).Cullompton, UK: Willan Publishing. https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9781843926276-6/institutionalizing-restorative-youth-justice-cold-punitive-climate-adam-crawford 
 Elrod, P., & Ryder, R. (2018). Juvenile justice: A social, historical, and legal perspective (5th ed.). Burlington, MA: Jones & Bartlett Learning. https://books.google.com/books?id=ttHTDwAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PR6#v=onepage&q&f=false 
 Hoyle. H. & Noguer. S. (2008). supporting young offenders through restorative justice: parents as (in) appropriate adults. British Journal of Community Justice Sheffield, 6(3), 67-85.
 Karp, D. R., Sweet, M., Kirshenbaum, A. and Bazemore, G (2004). Reluctant Participants in Restorative Justice? Youthful Offenders and Their Parents. Contemporary Justice Review. 7(2), 199-216. https://doi.org/10.1080/1028258042000221193 
 Prichard.J,(2002). parent -child dynamics in community conferences - some questions for reintegrative shaming,practice and restorative justice, youthful offenders and their parents. Australian & New Zealand Journal of Criminology, 35(3), 330-346. http://doi.org/10.1375/acri.35.3.330 
 Scott, E. S., & Steinberg, L. (2008). Adolescent development and the regulation of youth crime. The Future of Children, 18(2), 15–33. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ815071.pdf 
Steinberg, L. (2009). Adolescent development and juvenile justice. Annual Review of Clinical Psychology, 5, 459–485. https://doi.org/10.1146/annurev.clinpsy.032408.153603 
 UNODC. (2020). Handbook on restorative justice programmes (2nd ed.). United Nations Office on Drugs and Crime. Handbook on Restorative Justice Programmes Second Edition
 Van Camp, T., & Wemmers, J.-A. (2013). Victim satisfaction with restorative justice: More than simply procedural justice. International Review of Victimology, 19(2), 117–143. https://doi.org/10.1177/0269758012472764 
 Zehr, H. (2015). The little book of restorative justice (Revised and updated ed.). New York, NY: Good Books.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 23 دی 1404
  • تاریخ بازنگری: 14 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش: 17 فروردین 1405
  • تاریخ انتشار: 01 دی 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار