نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• جواد حبیبی تبار ¹
• اسدالله روحانی ²

¹ دانشیار گروه فقه و حقوق قضایی جامعه المصطفی، قم، ایران

² دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، جامعه المصطفی، مجتمع آموزش عالی علوم انسانی، قم، ایران

چکیده

قصد مجرمانه از موضوعات اختلافی فقه جرایی است. توجه فقها تاکنون بر استنباط حکم اولیه آن (حرمت) بوده است. از ادله و حکم ثانوی آن تاکنون بحثی نشده است. افزون براین، دراستنباط از ادله هم کم دقتی ها و ناسازگاری هایی دیده می شود. از جمله ادله اولیه و ثانویه متعارض تلقی و قاعده «الجمع مهما امکن» جاری دانسته شده است. در حالی که فرض تعارض و جمع دلالی میان این دو سنخ از ادله موضوعا منتفی است. هدف تبیین رویکرد قرآن و روایات در تشریع احکام اولیه وثانوی موضوع با روش توصیفی- تحلیلی است. این نوشتار با واکاوی ادله، به دو تشریع مستقل در موضوع دست یافت که هر یک دارای ماهیت، مبانی و کارکرد های متفاوتی است. در تشریع اولیه، قصد مجرمانه حرام و منشا استحقاق کیفر از جمله حد و تعزیر دانسته شده است. اما در تشریع ثانوی عفو مومنین مهمتر تلقی شده است. با این دو تشریع مستقل در موضوع، اولا صورت مساله و مناسبات ادله تغییر پذیرفت و تعارض روایات بر طرف شد. ثانیا تعلیل فقهی رکن معنوی جرایم عمدی امکان پذیر و جرم انگاری در مصادیق اختلافی حقوق کیفری (مقدمه جرم، شروع به جرم، جرم عقیم و...) تسهیل و قاعده مند می شود.  

کلیدواژه‌ها

• حکم تکلیفی
• حکم امتنانی
• قصد مجرمانه
• قرآن
• روایات
• استحقاق کیفر
• عفو کیفر

موضوعات

• حقوق جزا

عنوان مقاله [English]

The approach of the Quran and visions in legislating the sentence of criminal intent

نویسندگان [English]

• javad habibi tabar ¹
• Asadolah rohani ²

¹ asistans

² Al- mustafa univer...

چکیده [English]

قصد مجرمانه از موضوعات اختلافی فقه جرایی است. توجه فقها تاکنون بر استنباط حکم اولیه آن (حرمت) بوده است. از ادله و حکم ثانوی آن تاکنون بحثی نشده است. افزون براین، دراستنباط از ادله هم کم دقتی ها و ناسازگاری هایی دیده می شود. از جمله ادله اولیه و ثانویه متعارض تلقی و قاعده «الجمع مهما امکن» جاری دانسته شده است. در حالی که فرض تعارض و جمع دلالی میان این دو سنخ از ادله موضوعا منتفی است. هدف تبیین رویکرد قرآن و روایات در تشریع احکام اولیه وثانوی موضوع با روش توصیفی- تحلیلی است. این نوشتار با واکاوی ادله، به دو تشریع مستقل در موضوع دست یافت که هر یک دارای ماهیت، مبانی و کارکرد های متفاوتی است. آیات و روایات در تشریع اولیه، قصد مجرمانه را حرام و منشا استحقاق کیفر از جمله حد و تعزیر دانسته است. اما در تشریع ثانوی عفو مومنین مهمتر تلقی شده است. با این دو تشریع اولیه و ثانویه، تعلیل فقهی رکن معنوی جرایم عمدی امکان پذیر و جرم انگاری در مصادیق اختلافی حقوق کیفری (مقدمه جرم، شروع به جرم، جرم عقیم و...) قاعده مند می شود.

کلیدواژه‌ها [English]

• Obligatory ruling
• grateful ruling
• criminal intent
• Quran
• narrations
• entitlement to punishment
• pardon of punishment