نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

• پریچهر قنبری ¹
• حجت اله رشنوادی ²

¹ استادیار گروه علوم انسانی، دانشکده فنی دختران ولی عصر، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

² دانش آموخته دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، ایران

چکیده

اصول دادرسی عادلانه، به‌ویژه حق بر رسیدگی در مدت معقول و بدون تأخیر ناروا، از مهم‌ترین تضمین‌های حقوق متهمان در اسناد بین‌المللی حقوق بشر و نظام عدالت کیفری بین‌المللی به شمار می‌روند. با وجود شناسایی صریح این حق در اسناد بین‌المللی، رویه عملی محاکم  کیفری بین­المللی، حاکی از تداوم اطاله دادرسی در رسیدگی به جرائم بین‌المللی است. این وضعیت بیانگر تضاد میان هنجارهای پذیرفته‌شده دادرسی عادلانه و عملکرد واقعی محاکم کیفری بین‌المللی است که می‌تواند مشروعیت و کارآمدی این نظام را با چالش مواجه سازد. بر این اساس، مسأله اصلی این پژوهش تبیین علل استمرار تأخیرهای ناروا در دادرسی‌های کیفری بین‌المللی، علی‌رغم شناسایی این حق، و بررسی امکان جبران خسارت ناشی از آن در چارچوب اسناد و رویه‌های موجود است. این تحقیق با بهره‌گیری از روش توصیفی–تحلیلی و با مطالعه اسناد حقوقی و آرای قضایی، به ارزیابی ابعاد این تعارض می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عواملی نظیر پیچیدگی ماهوی جرائم بین‌المللی، محدودیت‌های نهادی و اداری محاکم، مشکلات مربوط به جمع‌آوری ادله، و نیز کاستی‌های موجود در اساسنامه‌ها، از مهم‌ترین دلایل اطاله دادرسی به شمار می‌روند. همچنین، سازوکارهای پیش‌بینی‌شده در دکترین، برای جبران خسارت ناشی از تأخیر ناروا، با چالش‌های جدی در اجرا و اثربخشی مواجه هستند. در نهایت، نتایج حاکی از آن است که تحقق مؤثر حق بر دادرسی بدون تأخیر ناروا، مستلزم اصلاحات ساختاری، تقویت ظرفیت‌های نهادی و بازنگری در سازوکارهای جبران خسارت در نظام عدالت کیفری بین‌المللی است.

کلیدواژه‌ها

• حق بر محاکمه بدون تأخیر ناروا
• دادگاه های کیفری بین‌المللی
• جبران خسارت
• دادرسی عادلانه
• رویه کیفری بین‌المللی

موضوعات

• حقوق جزا

عنوان مقاله [English]

The right to a fair trial without undue delay and the challenge of compensation for damages resulting therefrom in international criminal courts

نویسندگان [English]

• Parichehr Ghanbari ¹
• Hojatolla Rashnavadi ²

¹ Assistant Professor, Department of Law and Humanities, National University of Maharat

² Doctorate in Criminal Law from Qom University

چکیده [English]

The principles of fair trial, particularly the right to be tried within a reasonable time without undue delay, constitute one of the most important guarantees of defendants’ rights in international human rights instruments and the system of international criminal justice. Despite the explicit recognition of this right in international legal instruments, the practice of international criminal courts reveals a persistent pattern of prolonged proceedings in the adjudication of international crimes. This situation reflects a tension between the established norms of fair trial and the actual performance of international criminal tribunals, which may undermine the legitimacy and effectiveness of this system. Accordingly, the main objective of this study is to explain the causes of the undue delays in international criminal proceedings, notwithstanding the recognition of this right, and to examine the possibility of compensating for the damages resulting from such delays within existing legal instruments and judicial practices. This research adopts a descriptive–analytical method and, through the examination of legal documents and judicial decisions, evaluates the dimensions of this tension. The findings indicate that factors such as the inherent complexity of international crimes, institutional and administrative limitations of tribunals, difficulties in evidence gathering, and shortcomings in statutory frameworks are among ...

کلیدواژه‌ها [English]

• Right to trial without undue delay
• international criminal tribunals
• Compensation
• fair trial
• international criminal procedure