نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

• فاطمه نجیب زاده وامق آبادی

دانش آموخته دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

چکیده

گسترش متاورس، به‌واسطه حضور آواتاری، تجربه غوطه‌ور و تعاملات چندحسی، مفهوم جرائم جنسی را از قالب‌های سنتی مبتنی بر تماس فیزیکی فراتر برده است. در این فضا، تعرض می‌تواند از طریق بدن تجربه‌شده، آزار غیرتماسی، تصویر و داده‌های چندحسی، جعل هویت آواتاری یا اشکال نوپدید خشونت جنسی تحقق یابد و تمامیت ادراکی، امنیت روانی ـ جنسی، حریم خصوصی و کنترل فرد بر بازنمایی دیجیتال خویش را نقض کند. این مقاله با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و روش تطبیقی، ظرفیت‌های حقوق ایران و انگلستان را در مواجهه با گونه‌های اصلی جرائم جنسی در متاورس بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در حقوق ایران، موادی از قانون جرائم رایانه‌ای ۱۳۸۸، قانون نحوه مجازات اشخاص فعال در امور سمعی و بصری غیرمجاز، قانون مجازات اسلامی و قواعد ادله الکترونیکی ظرفیت‌هایی محدود و پراکنده فراهم می‌کنند، اما این ظرفیت‌ها عمدتاً محتوامحور و وابسته به مفاهیم سنتی‌اند. در مقابل، حقوق انگلستان با تکیه بر رضایت، آزار، ارتباطات زیان‌بار، انتشار بدون رضایت تصویر خصوصی جنسی و مسئولیت پلتفرم‌ها، قابلیت انطباق بیشتری دارد؛ هرچند فاقد نظام اختصاصی برای جرائم جنسی متاورسی است. نتیجه آن است که هر دو نظام نیازمند بازتعریف موضوع حمایت کیفری در محیط‌های غوطه‌ور هستند.

کلیدواژه‌ها

• متاورس
• جرائم جنسی
• تعرض
• آواتار
• رضایت
• تمامیت ادراکی
• جرم‌انگاری

عنوان مقاله [English]

A Comparative Evaluation of the Legal Mechanisms of Iran and England in Addressing Sexual Offences in the Metaverse

نویسنده [English]

• Fatemeh Najibzadeh Vamegh Abadi

PhD Graduate, Department of Islamic Jurisprudence and Principles of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

چکیده [English]

Objective: This study aims to elucidate the nature, elements, and categories of sexual offences in the metaverse and to comparatively evaluate the capacities and limitations of the legal mechanisms of Iran and England in criminally responding to this emerging phenomenon.
Methods: The research was conducted using a descriptive-analytical method with a comparative approach. Data were collected through library-based research, examination of legal doctrine, and analysis of relevant laws and regulations in the two legal systems.
Findings: The findings indicate that sexual offences in the metaverse cannot be regarded merely as an extension of conventional cybercrimes; rather, they involve violations of perceptual integrity, sexual security, privacy, and users’ digital identity within immersive and interactive environments. In Iranian law, despite certain legislative capacities, this field still faces conceptual and normative limitations. By contrast, English law demonstrates greater interpretive and adaptive capacity in addressing this phenomenon, although it likewise lacks explicit statutory recognition of sexual offences in the metaverse.
Conclusion: An effective criminal law response to sexual offences in the metaverse requires a reconsideration of traditional concepts of criminal protection and a simultaneous reconstruction of normative foundations, evidentiary rules, and institutional mechanisms suited to immersive digital ecosystems.

کلیدواژه‌ها [English]

• Metaverse
• sexual offences
• assault
• avatar
• consent
• perceptual integrity
• criminalization